King kasalungsungang panaun na ning albug king mabilug a labuad Kapampangan madalas talang daramdaman ding amanung disaster, kalamidad, at sakuna. Dapot ibat la karing aliuang kabiasnan ding amanu a reni. Ibat ya king amanung ingles ing disaster at Kastila ya ing kalamidad. Pamana la reni na ning panaung kolonyal at na ning pamamatio na ning Oksidente nung nukarin makakawani ya ing nature king society. Ing sakuna naman ibat ya king amanung Sanskrit at aliua ya ing tune nang kabaldugan. Signus ya ing buri nang sabyan na niti.
King kekatamung pamamatio, kasakitan ya ing panamdaman ustung māsakit tamu, masākit ya ing bie at masakit ya ing kekatamung katawan. Ali ya midugtung king pamisagsagan na ning tau king kalikasan ing kasakitan. Apapanamdaman taya ing kasakitan ustung mabebenus tang inaua. Ing inaua ya ing pekapananda na ning ketamamung bie inya mate ta na ustung meutas tang inaua.
Midugtung ya king kekatamung kaladdua ing inaua. Tinuru ne kekatamu i Mike Pangilinan aka Siuálâ ding Meángûbié a addua yang dake or kala ing kaladdua. Ing metung a dake o kala a melakuan king kekatamung katawan ya pen ing kekatamung nu. Ing nu ya ing ugne king kekatamung indung tibuan. Lilibut ya naman king lual na ning katawan ing lagyu o kadduang dake/kala na ning kaladdua. Ya pen ing mamyeng sariling pamagpakilalanan king metung a tau. Inya king kekatamung pamamatio ali la kawani ding awusan dang nature at society king Oksidente.
Dapot pane yang makatali king kadake nang nu ing lagyu bang mangisnaua yang masalese ing tau at ali ya magkasakit. Mepatad ta nang inaua ustung meputut ne ing tali da ring adduang kala at ali ya makauli ing lagyu king kayang katawan. Ya pen ing karanasan na ning kasakitan king kekatamung pamamatio. Inya māsakit, masākit at masakit ya kekatamung ing pamagbakwet: milaku ya king kayang indung tibuan ing kekatamung nu at ali ya kabisadu king bayung lugal ing kekatamung lagyu. Ali ya mismu uli na ning albug.
Meging yang nganib ing albug king kasalungsungan uli na ning pamana da ring dayung manakup a Kastila at Amerikanu. Inya mu rin gagamitan tala ngeni ring amanung disaster at kalamidad anting amanung daraman kasabe king kasakitan king amanung sisuan. Dapot agyang hybrid ya ing kasalungsungang panaun maulaga ya pa ring ing kekatamung pamamatio bang surian taya masalese ing malyari kekatamu ngeni king panaun na ning kasakitan.
I JC (Jean-Christophe) Gaillard, metung yang Ahorangi o te Matawhenua o dalubasa king geography na ning Waipapa Taumata Rau / The University of Auckland king Nueva Zelanda. Metung ya mu rin International Research Fellow king University of the Philippines Resilience Institute. Metanggap ya anting Most Outstanding Kapampangan Awardee anyang 2011 at The Outstanding Fernandino Awardee anyang 2012. Dikil ya kareng kalamidad at king Indung Kapampangan ing kayang pamanyaliksik at pamanuru. Mas dakal a detalye king: https://jcgaillard.wordpress.com
