Usa ka buntag, usa ka katabang sa panimalay gisugo sa iyang amo nga babaye nga ipalabay sa layo nga dapit ang ilang iring nga sungkaban. Nabalaka ang amo kay gabii na lang apan wa pa siya mauli. Nauli gyud mga alas nuebe na sa gabii.
Gipangutana kini sa amo kon nganong nalangay. Katabang, “Sus, Ma’am, layo kaayo akong gilabayan sa iring. Nasaag ko.” Amo, “Nakauli man lagi ka?” Katabang, “Maayo na lang gani, nakit-an nako ang iring. Akong gisunod.”
Bitaw, ikahibung nga ang iring, kon mahu’g, mag-una lang gihapon ang tiil ini’g tugpa sa yuta o sawog. Mao nga nabaniog nga ang iring dunay siyam ka kinabuhi. Way labot kanang mga iring nga napusa kay naligsan sa mga sakyanan.
***
Makaingon sab ta nga ang pork barrel sa mga magbabalaod mora’g iring nga dunay siyam ka kinabuhi, lainlain lang og ngan. Gitawag kining Countrywide Development Fund (CDF), isip pormal nga lump-sum allocation sa mga kongresista ug mga senador sa 1990.
Gihimo kining Priority Development Assistance Fund (PDAF) sa nagsunod nga mga administrasyon hangtod nga gideklarar kini sa Korte Suprema nga unconstitutional sa 2013. Gitawag na sab kini nga allocables ug non-allocables, institutional amendments ug realignments ug karon, leadership funds.
Asa ka leadership funds? Lider ba nang niburot sa pork barrel nga giusikan lang sa mokabat sa trilyon ka pesos nga flood control scandal samtang ang mga tawo, ang ilang mga pinangga nga botante sa matag eleksyon, nanglangoy o gipang-anod sa mga baha?
***
Si kanhi Kalihim Manuel Bonoan sa Department of Public Works and Highways (DPWH) nibutyag sa Sandiganbayan Third Division sa miaging Miyerkoles nga ang tanang mga senador sa 2024 dunay labing menos P500 milyones sa “leadership funds.” Way apil si Senador Panfilo “Ping” Lacson kay di man siya senador niana.
Matod ni Bonoan, usa ka prosecution witness sa kasong malversation batok ni kanhi Senador Ramon “Bong” Revilla Jr., ang mga senador nga chairperson sa dagkong komitiba dunay labing menos usa ka bilyon ka pesos nga leadership fund. Si Revilla kasamtangan gawasnon sa piyansa nga usa ka milyon ka pesos.
Ang ato lang nga di unta kini makapugong sa gobiyerno sa paggasto sa pundo sa gikinahanglan kaayo nga imprastratura sa lagyong mga dapit nga ang kabataan mokatkat pa sa bakilid, molangoy pagtabok sa sapa aron lang makaeskuwela.