Sa usa ka pulongpulong sa family planning, ang lecturer nagdala og condom ug saging. Usa ka partisipante nangutana sa lecturer, "Sir, kanang condom para diay na sa saging?" Tubag sa lecturer, "Dili. Ang saging akong kan-on kay di mogahi ang ako kon walay sulod akong tiyan."
Daghang mga condom ang nausik lang sa unang higayon nga giapudapod kini sa molupyo sa kabarangayan pila ka dekada na ang milabay. Ang nag-unang hinungdan mao ang kakuwang sa pagpasabot sa magtiayon sa saktong paggamit niini. Nahug sa way kapuslanan.
Dunay mga bana nga nireklamo nga maglisod na sila sa pakighilawas kay ang condom ilang gisul-ob sa ilang tudlo. Wa makapugong sa pagmabdos. Sa kadaghan sa mga bata nga nahimugso, ang mga condom gipaburot na lang ug gihimong mga balloon aron paduwaan sa mga bata.
Apan angay bang hatagan og access ang kabataan sa mga birth control devices? Mao kini ang pangutana nga nitumaw nunot sa kabalaka sa gobiyerno sa pagsaka sa gidaghanon sa mga menor de edad nga babaye nga nimabdos ug nanganak, sumala sa Commission on Population and Development (CPD).
Ang gitawag nga mga "batang ina," mga batang babaye nga nag-edad gikan sa 10 anyos ngadto sa 14 anyos nga nanganak, nisaka gikan sa 2,411 sa 2019 ngadto sa 3,343 sa 2023. Unang nabantayan sa 2019 nga ang kinabataan nga nanganak 10 anyos ang panuigon.
Gilalisan karon kon angay bang ipadayon ang Comprehensive Sexuality Education (CSE) sa Department of Education (DepEd) subay sa DepEd Order (DO) No. 31 nga giluwatan niadtong 2018. Nagmando kini sa pagpatuman sa CSE gikan sa kindergarten hangtod sa Grade 12.
Nunot niini, nipasaka si Senador Risa Hontiveros sa Senate Bill (SB) No. 1979, ang giproponer nga Prevention of Adolescent Pregnancy Act nga magmando nga himuong compulsory ang CSE sa tanang ang-ang sa edukasyon.
Apan gisupak kini sa mga relihiyusong pundok. Pito ka mga senador ang daling nibakwi sa ilang pagpaluyo sa maong balaudnon nga sila si Senador Nancy Binay, JV Ejercito, Cynthia Villar, Bong Go, Jinggoy Estrada, Loren Legarda ug Bong Revilla.
Si Senador Hontiveros nipasaka og amended bill nga naglakip sa Section 5 nga naghatag og access sa mga adolescents ngadto sa mga "health facilities, goods, and services" bisan way parental consent. Sa amended bill, ang mga menor ubos sa 16 anyos nagkinahanglan na og pagtugot sa ilang mga ginikanan o guardian.
Dili ba diay makatudlo ang mga ginikanan bahin sa sex education? Sumala sa pagtuon sa University of the Philippines Population Institute (UPPI) sa 2013, 25.7 porsiyento ra sa mga ginikanan ang maghisgot sa sex ngadto sa ilang mga menor de edad nga anak.
Ang kabalaka man gud sa mga nisupak sa CSE ug sa balaudnon ni Hontiveros mao nga kini makaikag na hinuon sa kabataan sa pakighilawas. Apan sa panahon karon nga sayon na lang kaayo nga mag-surf sa bisan unsang butang sa Internet, mas daghan pang nahibaw-an ang mga menor de edad kaysa mga husto na og pangedaron. - edbarrita@gmail.com
