Ang atong hisgotan karon mao ang gitawag og “COA opinion,” nga mao karon ang usa sa mga nakasentro nga isyu sa kasamtangan nga senate impeachment trial.
Nahinumdom ako sa higayon nga diha pa ako sa Department of Agriculture unya dihay higayon nga nagpahigayon ang COA og consultative meeting nga giatendihan sa usa ka COA Commissioner ug ang Chief mismo sa Legal Department sa COA.
Human sa taas-taas nga diskurso sa COA Commissioner, nangita dayon og mga pangutana ang moderator pero walay bisan usa nga niisa sa kamot aron mangutana.
Bakikaw baya paminawon nga wa gyud bisan usa nga mangutana so niisa na lang ako sa kamot aron mangutana.
Ang akong pangutana - aduna bay timeline o schedule kon kanus-a mogawas ang Notice of Disallowance (ND)?
Wala dayon motubag kay naghuna-huna pa ang Commissioner unya aron tingali maklaro gyud kon unsay akong gipasabot sa akong pangutana, nangayo siya og particulars.
Ako siyang gisultian nga duna akoy nahibaw-an nga ang COA ni-issue og audit observation memorandum (AOM) sa usa ka LGU nga nipalit og mga sakyanan unya ang bise gobernador gusto nga Mitsubishi Montero Sports maoy kuhaon alang kaniya. Nitambag ang COA pinaagi sa AOM nga nakalapas sa Revised Procurement Act ang maong paagi sanglit wala na may bidding nga mahitabo kay giklaro man gyud ang sakyanan nga iyang gusto ug kinahanglan nga iuli kini ug maghimo og lain nga bidding alang niini kay kon dili, mopagawas ang COA og ND.
Apan milabay na lang ang pipila ka tuig, wa gyud mogawas ang ND bisan kon wala giuli ang sakyanan.
Mao kini hinungdan nga nangutana ko sa taga COA.
Wa intawon katubag og tarong ang Commissioner tungod kay sa balaod sa COA, wa man gyud giklaro kon kanus-a ipagawas ang ND human sa kuwestiyonable nga transaksiyon.
Nagpasabot ba kini nga ang COA Auditor lang ang magbuot kon kanus-a siya mopagawas og ND, dugang nakong pangutana.
Dinhing dapita nisulod ang Chief Legal ug nisagbat nga kon ang COA Auditor nagtuo nga aduna pay angay nga tun-an o i-review o sa iyang opinyon o pagtuo dili pa angay nga mopagawas og ND, mahimo nga dili usa mogawas ang ND.
Tua na ang gikaintapan nga pulong - opinyon sa COA.
Gisundan dayon nako og pangutana, mao nay opisyal nga bersiyon sa COA o opinyon ra sab na nimo Sir?
Opinyon ra na nako Sir, maoy iyang tubag.
Tua na lagi.
* * *
Tungod kay opinyon ra man, mahimong sakto, mahimo sab nga sayop. Og tungod kay galante man sila sa COA nga mohatag og opinyon, nagpasabot kini nga adunay higayon nga magkaparehas ang ilang mga opinyon ug aduna sab higayon nga dili magkaparehas ang ilang mga opinyon sa mga taga COA.
Mao kini ang hinungdan nga adunay mga opisinahan nga moingon nga sad kaayo sila kay hilabihan ka estrikto ang ilang Auditor ug aduna sab uban nga moingon nga happy sila kay dili estrikto ang ilang auditor.
Depende lang diay diay sa kabubut-on sa auditor kon unsa nga opinyon ang iyang gipakanaog.
Og luoy kaayo ang uban nga makadawat og ND, kasagaran mga pobre ug way kuwarta ug gahom nga mosukol sa kaso, kay mahimo na man sila nga kasohan sa Ombudsman for violation of the Revised Procurement Act bisan pa man kon dili pa final and executory ang ND kay mahimo pa man kini nga i-apela ngadto sa Commission mismo.
* * *
Aron masirado ang maong diskusyon, nangutana na sab ako.
Ngano nga gitugotan man ninyo ang auditors nga mopakanaog og opinyon ug unsaon man ninyo pagseguro nga aduna silay standard o uniporme nga opinyon kay daghan ra ba na sila sa tibuok nasod?
Way tubag, nagpitok-pitok lang ang mga mata.
Pagka-demalasa lagi.